Beograd, da li je Beograd najlepši grad?

Da li je Beograd najlepši grad u kom ste bili? Ili biste ga zamenili za neki drugi i zašto?

Napišite prednosti i mane Beograda i gradova u kojima ste bili / u kojima živite...

Galerija slika: Moja zemlja, moj grad...

Smešten na ušću Save u Dunav, Beograd je jedan od najstarijih gradova u Evropi i, pored Atine, najveća urbana celina na Balkanu. Najstariji arheološki nalazi sa njegovog područja sežu u peti milenijum pre nove ere. Pripadnici keltskog plemena su osnovali Singidunum u 3. veku pre nove ere, dok prvo pominjanje Beograda datira iz 878. godine. Tokom svoje duge i burne istorije, Beograd je osvajalo 40 armija, a 38 puta je podizan iz pepela.

Beograd je glavni grad Srbije, sa oko 1, 6 miliona stanovnika. Ima prvorazredni saobraćajni značaj, kao značajno drumsko i železničko čvorište, a takođe i međunarodno rečno i vazdušno pristanište i telekomunikacijski centar. Prostire se na 3, 6 % teritorije Srbije, a njemu živi 15, 8% stanovništva Srbije i radi 31, 2% svih zaposlenih u Srbiji.

U Beogradu su razvijeni značajni privredni i poljoprivredni kapaciteti, posebno metalska, metaloprerađivačka i elektronska industrija, zatim trgovina i bankarstvo. Na širem području Beograda, Smedereva i Pančeva, na obalama Dunava, locirana je na 2000 kvadratnih metara slobodna trgovinska zona. U Beogradu se stvara 30% društvenog proizvoda Srbije.

Beograd je prestonica srpske kulture, obrazovanja i nauke. U njemu je najveća koncentracija institucija iz oblasti nauke i umetnosti od nacionalnog značaja. Tu je Srpska akademija nauka i umetnosti, osnovana 1886. kao Srpska kraljevska akademija; Narodna biblioteka Srbije, osnovana 1832; Narodni muzej, osnovan 1841. i Narodno pozorište, osnovano 1869. Grad je takođe i sedište Beogradskog univerziteta, osnovanog 1808. kao Velika škola, i Univerziteta umetnosti.

Beograd ima status posebne teritorijalne jedinice u Srbiji, koja ima svoju autonomnu gradsku upravu. Njegova teritorija je podeljena na 17 opština, koje imaju svoje lokalne organe vlasti.

Činjenice o Beogradu

"Nebo je nad Beogradom prostrano i visoko, promenljivo a uvek lepo; i za zimskih vedrina sa njihovom studenom raskoši; i za letnjih oluja kada se celo pretvori u jedan jedini tmurni oblak koji, gonjen ludim vetrom, nosi kišu pomešanu s prašinom panonske ravnice; i u proleće kad izgleda da cvate i ono, uporedo sa zemljom; i u jesen kad oteža od jesenjih zvezda u rojevima. Uvek lepo i bogato, kao naknada ovoj čudnoj varoši za sve ono čega u njoj nema i uteha zbog svega što ne bi trebalo da bude.

Ali najveći raskoš toga neba nad Beogradom, to su sunčevi zalasci. U jesen i u leto oni su prostrani i jarki kao pustinjske vizije, a zimi prigušeni tmastim oblacima i rujnim maglama. A u svako doba godine vrlo su česti dani kad se oganj toga sunca koje zalazi u ravnici, među rekama pod Beogradom, odbije čak gore u visokoj kupoli neba, i tu se prelomi i prospe kao crven sjaj po razasutoj varoši. Tada sunčano rumenilo oboji za trenutak i najzabačenije uglove Beograda i odblesne u prozorima i onih kuća koje inače slabo obasjava."

O Beogradu napisao: Ivo Andrić, srpski nobelovac

Geografski položaj

Beograd se nalazi u jugoistočnoj Evropi, na Balkanskom poluostrvu. Leži na ušću Save u Dunav, na kosi između aluvijalnih ravni. Vode reka ga opasuju sa tri strane i zato je, od iskona, čuvar rečnih prolaza. Zbog takvog položaja, sa pravom je nazivan "kapijom" Balkana i "vratima" srednje Evrope. Temenom te kose, od Kalemegdana, Knez Mihailovom ulicom, preko Terazija do Slavije, vodi glavna gradska arterija.

U Knez Mihailovoj ulici obeležene su koordinate Beograda:

44049'14" severne geografske širine
20027'44" istočne geografske dužine
nadmorska visina 116, 75 m.
Beograd je raskrsnica puteva Istočne i Zapadne Evrope koji moravsko-vardarskom i nišavsko-maričkom dolinom vode na obale Egejskog mora, u Malu Aziju i na Bliski istok. Beograd leži na Dunavu, plovnom putu, koji povezuje zapadnoevropske i srednjoevropske zemlje sa zemljama jugoistočne i istočne Evrope. Izgradnjom veštačkog jezera i elektrane Đerdap, Beograd je postao rečno-morsko pristanište. U njegovu luku dolaze brodovi iz Crnog mora, a puštanjem u saobraćaj kanala Rajna - Majna - Dunav, našao se u središtu najznačajnijeg plovnog puta u Evropi: Severno more - Atlantik - Crno more.

Prirodne karakteristike
Okolinu Beograda čine dve različite prirodne celine: Panonska nizija pod pšenicom i kukuruzom, severno, i Šumadija, pod voćnjacima i vinogradima, južno od Save i Dunava. Najistaknutiji oblici u reljefu šumadijskog pobrđa su Kosmaj (628 m) i Avala (511 m). Teren se od juga, postepeno, spušta prema severu u vidu prostranih zaravni, raščlanjenih dolinama potoka i rečica. Velika plastičnost reljefa Beograda, južno od Save i Dunava, čini da se grad rasprostire preko mnogih brda (Banovo, Lekino, Topčidersko, Kanarevo, Julino, Petlovo brdo, Zvezdara, Vračar, Dedinje). Severno od Save i Dunava su aluvijalne ravni i lesna zaravan, koje su odvojene strmim odsekom, visokim i do 30 m. Na levoj obali Save, ispod lesne zaravni (Bežanijska kosa), je Novi Beograd, a na desnoj obali Dunava, ispod lesnog platoa, je Zemun.

Najviša kota Beograda, na užem gradskom području, je na Torlaku (Voždovac), crkva Svete Trojice 303, 1 m, dok najnižu kotu ima Ada Huja 70, 15 m. Najvišu kotu na širem gradskom području ima planina Kosmaj (Mladenovac) sa 628 m. Za prosečnu visinu Beograda, uzima se apsolutna visina Meteorološke opservatorije sa 132 m.

Područjem Beograda, Dunav protiče u dužini od 60 km od Starih Banovaca do Grocke, a Sava u dužini od 30 km, uzvodno od Obrenovca do ušća. Dužina rečnih obala Beograda je 200 km. Na tom području se nalazi 16 rečnih ostrva, od kojih su najpoznatija: Ada Ciganlija, Veliko ratno ostrvo i Gročanska ada.

Na području grada su mnogobrojne šume, od kojih su najbolje očuvane na Kosmaju, Avali, Trešnji, Lipovička, Topčider, Obrenovački zabran i šuma Bojčin.

Klima
Klima Beograda je umereno kontinentalna, sa četiri godišnja doba. Jesen je duža od proleća, sa dužim sunčanim i toplim periodima tzv. miholjsko leto. Zima nije tako oštra, sa u proseku, 21 danom sa temperaturom ispod nule. Januar je najhladniji sa prosečnom temperaturom 0, 10C. Proleće je kratko i kišovito. Leto naglo dolazi.

Prosečna godišnja temperatura vazduha je 11, 70C. Najtopliji mesec je jul (22, 10C). Najniža temperatura izmerena je u Beogradu 10. januara 1893. godine (-26, 20C), a najviša 12. avgusta 1921. godine i 9. septembra 1946. godine (41, 80C). Od 1888. do 1995. godine, registrovano je samo šest dana sa temperaturom iznad 400C. Broj dana sa temperaturom višom od 300C tzv. tropskih dana, u proseku je 31, a letnjih dana sa temperaturom višom od 250C je 95 u godini.

Karakteristika beogradske klime je i košava, jugoistočni i istočni vetar, koji donosi vedro i suvo vreme. Najčešće duva u jesen i zimu, u intervalima od 2 do 3 dana. Prosečna brzina košave je 25-43 km/h, a u pojedinim udarima može dostići brzinu do 130 km/h. Košava je najveći prečišćivač vazduha Beograda.

Na Beograd i okolinu, godišnje padne, prosečno 669, 5 mm padavina. Najveću količinu padavina imaju maj i jun. Prosečno trajanje sunčevog sjaja je 2.096 sati. Najveća insolacija, oko 10 časova dnevno, je u julu i avgustu, dok je najveća oblačnost u decembru i januaru, kada sunce sija u proseku, 2 do 2, 3 sata dnevno. Prosečan broj dana sa padanjem snega je 27, dužina zadržavanja snežnog pokrivača je 30 do 44 dana, a debljina iznosi 14 do 25 cm.

Srednji atmosferski pritisak u Beogradu je 1001 mb, a srednja relativna vlažnost vazduha je 69, 5%.

Teritorija
Područje Grada Beograda zauzima površinu od 322.268 ha (uže gradsko područje 35.996 ha) i administrativno je podeljeno na 17 opština - 10 gradskih (Čukarica, Voždovac, Vračar, Novi Beograd, Palilula, Rakovica, Savski venac, Stari grad, Zemun, Zvezdara) i 7 prigradskih (Barajevo, Grocka, Lazarevac, Obrenovac, Mladenovac, Sopot, Surčin).

Najveća beogradska opština je Palilula (44.661 ha), a najmanja Vračar (292 ha).

Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine, na široj teritoriji Beograda živi 1.576.124 stalna stanovnika, a na užoj 1.273.651 stanovnik. Najveća opština po broju stanovnika je Novi Beograd sa 217.773 stanovnika, a najmanja je Sopot sa 20.390 stanovnika.

STANOVNIŠTVO PREMA NACIONALNOM SASTAVU (popis 2002):
Nacionalno se izjasnili - 1.546.812
Srbi - 1.417.187
Jugosloveni - 22.161
Crnogorci - 21.190
Hrvati - 10.381
Makedonci - 8.372
Romi - 19.191
Muslimani - 4.617
Goranci - 3.340
Slovaci - 2.199
Slovenci - 2.084
Mađari - 2.080
Albanci - 1.492
Rumuni - 1.379
Bugari - 1.272
Bošnjaci - 1.188
Rusi - 1.049
Nemci - 481
Ukrajinci - 433
Česi - 422
Rusini - 216
Bunjevci - 183
Vlasi - 71
Ostali - 4.369
Regionalna pripadnost - 586
Nacionalno se nisu izjasnili - 29.312
Nepoznato - 20.869

Istorija
Beograd, grad veoma burne istorije, jedan je od najstarijih u Evropi. Njegova istorija traje punih 7000 godina. Prostor oko velikih reka Save i Dunava bio je naseljen još u paleolitskom periodu. Iz starijeg kamenog doba, potiču ostaci ljudskih kostiju i lobanja neandertalaca, pronađeni u kamenolomu kod Leštana, u pećini na Čukarici i u blizini Bajlonijeve pijace.

Ostaci kulture mlađeg kamenog doba, pronađeni su u Vinči, Žarkovu i u Gornjem gradu, iznad ušća Save u Dunav. To ukazuje da je prostor Beograda bio naseljen u kontinuitetu i da je intezitet tog naseljavanja bivao sve jači. Mnoga današnja naselja beogradske okoline leže na kulturnim slojevima ranijih praistorijskih naseobina.

Vinča kraj Beograda spada u red najznačajnijih naseobina i kulturnih nalazišta praistorijskog perioda. Arheološke iskopine na Rospi ćupriji, Gornjem gradu, Karaburmi, Zemunu i Vinči potvrđuju pretpostavke da je područje Beograda bilo intezivno naseljeno i da se njegovo stanovništvo bavilo plužnom zemljoradnjom i drugim pratećim privrednim delatnostima. Na ovim lokalitetima otkrivene su nekropole bronzanog i metalnog doba kao i dokazi različitih kulturnih uticaja.

Važne godine u istoriji grada

7000 pre nove ere
Prvo neolitsko naselje

kraj I veka nove ere
Rimljani naseljavaju Singidunum

91.
Singidunum je rimski vojni logor sa IV Flavijevom legijom

441.
Huni srušili Beograd

posle 450.
Singidunum pod vlašću Sarmata

oko 470.
Istočni Goti proterali Sarmate iz grada

488.
Gepidi osvojili Singidunum

504.
Goti zauzimaju grad

510.
Mirovnim ugovorom grad pripao Vizantiji

535.
Vizantijski car Justinijan I obnavlja Singidunum

584.
Avari osvajaju i razaraju antički Singidunum

592.
Vizantija povratila grad

VII vek
Avari ruše i spaljuju grad

oko 630.
Sloveni osvojili Singidunum

827.
Bugari preuzimaju vlast nad tvrđavom

878.
Prvi pisani pomen imena slovenskog imena Beograd

896.
Ugarska vojska napala Beograd

971.
Vizantija osvaja Beograd

posle 976.
Grad preuzima car Samuilo

1018.
Car Vasilije II ruši makedonsko carstvo i Beograd opet postaje vizantijski

1072.
Vizantija preuzela Beograd

1096.
Ugarska vojska razorila Beograd, ali ga je Vizantija zadržala

1096-1189.
Kroz Beograd prolaze krstaške vojske

1127.
Mađarski kralj Stevan II ruši Beograd i njegovim kamenom gradi Zemun

1154.
Vizantijski car Manojlo I ruši Zemun i beogradskim kamenom ponovo gradi Beograd

1182.
Ugarska napala i opljačkala Beograd

1185.
Vizantija povratila Beograd diplomatskim putem

1230.
Beograd u sastavu Bugarske

1232.
Grad pripao Ugarskoj

1284.
Srpski kralj Dragutin dobija od ugarske krune Beograd, koji tada prvi put dolazi pod srpsku vlast

1316.
Dragutinov brat Milutin oružano osvaja Beograd

1319.
Ugri oduzimaju kralju Milutinu vlast nad Beogradom

1382.
Protivnici ugarske krune, braća Horvati, osvajaju Beograd

1386.
Ugarska povratila Beograd

1403.
Pod despotom Stefanom Lazarevićem Beograd postaje prestonica srednjovekovne Srbije

1427.
Ugri oduzimaju Beograd od despota Đurđa Brankovića

1440.
Turska napada Beograd, ali je grad, uz velika razaranja, odbranjen

1456.
Sultan Mehmed II bezuspešno opseda grad

1521.
Sultan Sulejman Veličanstveni osvaja Beograd

1688.
Vojvoda Maksimilijan Bavarski osvaja Beograd

1690.
Beograd ponovo pada pod tursku vlast

1717.
Princ Eugen Savojski zauzima Beograd

1723-1736.
Izgradnja Beogradske tvrđave po planovima pukovnika Nikole Doksata de Mores

1739.
Beogradski mir, zaključen između Austrije i Turske, po kome grad ponovo pripada Turcima

1789.
Maršal Gideon Ernst Laudon osvaja Beograd

1791.
Svištovskim mirom Beograd dolazi ponovo pod vlast Turaka

1806.
Karađorđe oslobađa beogradsku varoš i Beograd ponovo postaje glavni grad Srbije

1808.
Otvorena Velika škola u Beogradu

1813.
Turci ponovo zauzimaju Beograd

1815.
Miloš Obrenović započeo Drugi srpski ustanak

1830.
Sultanov hatišerif o autonomiji Srbije

1831.
Otpočela sa radom prva štamparija u Beogradu

1835.
Pojavljuju se prve novine u Beogradu pod nazivom "Novine srbske"

1840.
Otvorena prva pošta u gradu

1841.
Beograd postaje prestonica Kneževine Srbije za vreme prve vladavine Mihaila Obrenovića

1844.
Osnovan Narodni muzej u Beogradu

1855.
Uspostavljena prva telegrafska linija Beograd - Aleksinac

1862.
Sukob na Čukur-česmi i bombardovanje beogradske varoši iz tvrđave koju drže Turci dovodi do međunarodne odluke da Turci napuste grad

1867.
Turski komandant Beograda Ali-Riza paša predaje na Kalemegdanu knezu Mihailu ključeve beogradskog grada. Turci konačno napuštaju Beograd

1876.
Na početku srpsko-turskog rata sa tvrđave je konačno skinuta zastava Turske

1878.
Na Berlinskom kongresu priznata nezavisnost Srbije

1882.
Srbija postaje kraljevina, a Beograd njena prestonica

1883.
Uvedene prve telefonske linije u Beogradu

1884.
Sagrađena železnička stanica i železnički most na Savi

1892.
Puštena u rad prva vodovodna mreža u gradu

1893.
Uvedeno električno osvetljenje

1894.
Krenuo prvi električni tramvaj

1903.
Majski prevrat - posle ubistva kralja Aleksandra Obrenovića na presto Srbije dolazi kralj Petar I Karađorđević

1914.
Austrijanci bombarduju i zauzimaju Beograd, ali ga Srbi iste godine oslobađaju

1915.
Nemačke i austrijske trupe pod komandom feldmaršala Makenzena zauzimaju Beograd

1918.
Srbi i delovi savezničke vojske oslobađaju Beograd

1918.
Beograd postaje prestonica Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca

1923.
Avionska linija Pariz - Budimpešta produžena do Beograda

1927.
Otvoreno zdanje Aerodroma Beograd

1929.
Počeo sa radom Radio Beograd
Aleksandar Karađorđević ukida Ustav i zavodi lični režim. U svim opštinama, pa tako i u gradu Beogradu izabrane opštinske organe smenjuju od strane kralja postavljeni predsednici opština.

1934.
Izgrađen most "Viteškog kralja Aleksandra", poznat kao "tramvajski" most preko Save. U ratu je ovaj lančani most srušen i na njegovim stubovima je izgrađen današnji "Brankov most".

1935.
Pušten u saobraćaj prvi most preko Dunava - Pančevački most

1937.
Otvoren Beogradski sajam

1941.
27. marta velike demonstracije protiv pristupanja Jugoslavije Trojnom paktu
Nemci bombarduju Beograd 6. aprila, a okupiraju ga 12. aprila

1944.
Amerikanci i ostali saveznici bombarduju Beograd
20. oktobra Beograd oslobodila Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije uz pomoć ruske Crvene armije
Nove komunističke vlasti hapse i likvidiraju političke protivnike, a beogradsku omladinu mobilišu za odlazak na Sremski front

1945.
29. novembra u Beogradu Ustavotvorna skupština proglasila Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju
Ukinuta monarhija i zvanično započela komunistička vladavina Josipa Broza Tita

1946.
Nacionalizacija imovine predratnih industrijalaca

1948.
Zbog političkog razilaženja staljinista i titoista veliki broj ljudi uhapšen i osuđen na robiju

1950.
Zvanično započelo "radničko samoupravljanje" nad imovinom otetom od predratnih vlasnika

1958.
Počelo redovno emitovanje programa TV Beograd

1961.
Održana Prva konferencija nesvrstanih zemalja

1967.
Održan prvi BITEF

1968.
Studentske demonstracije

1969.
Podignuta Palata "Beograd"

1971.
Izgrađen most Gazela i auto-put kroz Beograd
Održan prvi FEST

1974.
Donet novi Ustav SFRJ koji je izazvao niz negativnih posledica po srpsko nacionalno pitanje

1977-78.
Održana Konferencija o evropskoj bezbednosti i saradnji u Beogradu

1979.
Godišnja skupština Svetske banke za obnovu i razvoj i Međunarodnog monetarnog fonda

1980.
Održana XXI generalna skupština UNESCO-a

1983.
Godišnja konferencija UNCTAD-a

1988.
Prvi skup ministara inostranih poslova balkanskih zemalja

1992.
Proglašena Savezna Republika Jugoslavija
30. maja Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija uvodi ekonomske sankcije prema SR Jugoslaviji

1993.
Najveća hiperinflacija u istoriji čovečanstva dovela mnoge Beograđane na ivicu opstanka

1994.
Uveden novi, konvertibilni dinar

1995.
Otvorena podzemna železnička stanica Vukov spomenik

1996.
Veliki građanski i studentski protesti zbog nepriznavanja rezultata lokalnih izbora

1997.
Posle pola veka, prva nekomunistička gradska vlast

1999.
NATO tri meseca bombarduje Jugoslaviju, uključujući i ciljeve u centru Beograda

2000.
Posle izbora i građanskih protesta Srbija se oslobađa diktature Slobodana Miloševića

2001.
Ukinut spoljni zid sankcija SR Jugoslaviji
Srbija dobila prvu demokratsku vladu
Slobodan Milošević izručen Tribunalu u Hagu

2002.
Usvojena Ustavna povelja Državne zajednice Srbija i Crna Gora

2003.
Ubijen predsednik Vlade Srbije, dr Zoran Đinđić
Srbija i Crna Gora primljena je u Savet Evrope

2004.
Srbija je dobila svog prvog demokratskog predsednika

2006.
Beograd je ponovo glavni grad samostalne države Srbije
Usvojen novi Ustav Republike Srbije

Antički period
Na oko 600 godina p. n. e. ovim prostorom su prošla tračko-kimerska i skitska plemena, a u III veku p.n.e. Kelti. Za prisustvo keltskog plemena Skordisci vezuje se nastanak Singidunuma, koji se, kao utvđeno naselje, prvi put pominje 279. godine p.n.e. Prvi deo reči Singi označava okrugli, a dunum utvrđenje ili grad. Moguće je da naziv potiče od imena tračkog plemena Singa, zatečenom, u vreme dolaska Kelta. Nema gotovo nikakvih tragova o tom keltskom gradu, osim što su na lokalitetima Karaburme i Rospi ćuprije pronađene nekropole sa umetnički vrednim predmetima, koje su pripadale ratnicima plemena Skordisci. Znatni keltski kulturni uticaji utkani su u duhovnu kulturu stanovništva Singidunuma, koji su delom preneti i pomešani sa rimskim antičkim kulturnim elementima.

Rimljani su Beogradom ovladali početkom I veka nove ere i pod njihovom vlašću bio je čitava četiri veka. Vojnici mezijskih legija, čine prvu rimsku vojnu posadu u Singidunumu. Iz tog perioda potiču grobovi u obliku bunara pronađeni na Trgu republike i drugim mestima u gradu. Pored Singidunuma u sastavu rimske imperije bio je i Taurunum, današnji Zemun. Oba grada postaju značajna vojna uporišta na utvrđenoj rimskoj granici - "limesu".

Najveći procvat Singidunum doživljava 86. godine, dolaskom Legije IV Flavija. Tada je izgrađeno prvo utvrđenje od kamena na Gornjem gradu, čiji se fragmenti i danas mogu zapaziti. Taj je kastrum bio kvadratnog oblika i obuhvatao je prostor današnjeg Gornjeg grada na Kalemegdanu. Izgled Taurunuma (Zemuna) iz tog vremena je manje poznat i on se verovatno nalazio na mestu današnjeg Donjeg grada. Kao značajniji rimski vojni logor Singidunum je stekao gradska prava u II veku n. e. za vreme cara Hadrijana. Njegov vojnički značaj je porastao još više u III veku, kada je car Aurelije napustio Dakiju a Gornja Mezija dobila nove granice duž desne obale Dunava. Tada je Singidunum središte hrišćanske episkopije. U njemu je nešto kasnije rođen rimski car Jovian Flavie Klaudije.

Uz vojni logor, Rimljani su naseljavali veterane svojih legija kako bi još više obezbedili svoju granicu. Tako je vremenom tu nastalo dosta veliko naselje koje je imalo pravolinijsku osnovu, sa ulicama koje se seku pod pravim uglom. Neke osnove ovakvih urbanih elemenata sačuvane su i danas, što se vidi po položaju ulica Uzun Mirkove, Dušanove i Kralja Petra I. Takav pravougaoni oblik sačuvao je i Studentski trg (nekadašnji rimski forum sa termama otkriven pre tridesetak godina).

Između Singidunuma i Taurunuma, preko Save, postojao je most koji je spajao ova dva grada i kojim je išao jedan od najznačajnijih rimskih puteva. Tako je Singidunum postao značajna drumska raskrsnica za rimske provincije Meziju, Dakiju, Panoniju i Dalmaciju. Vojni put - Via militaris, koji je išao sa zapada na istok, preko Sirmiuma (Sremska Mitrovica), Singidunuma i Viminacijuma (Kostolac), do Vizanta, bio je zaštićen utvrđenjima. Takvih utvrđenja bilo je i na današnjoj teritoriji Beograda, kao što su bila: Mutatio ad Sehtum (Mali Mokri Lug), Castra Tricornia (Ritopek), Mutatio ad Sehtum Militare (Grocka) i druga. Značajan je bio i put koji je spajao tadašnja rudarska naselja na Avali, Kosmaju i Rudniku. Značajnije tragove materijalne kulture (grobnice, spomenici, skulpture, keramika, novac) nađeni su u mnogim selima beogradske okoline.

Podelom rimskog carstva na Istočno i Zapadno 395. godine, tadašnji Singidunum postaje granični grad u sastavu Vizantije. Taj novi položaj grada odredio je njegovu dalju sudbinu, jer on postaje ne samo spona različitih kulturnih uticaja, već pre svega saobraćajni i strategijski ključ Vizantijskog carstva.

Vizantija
Raspad Rimskog carstva bio je praćen najezdom varvarskih naroda: Istočnih Gota, Gepida, Sarmata, Avara, Slovena i drugih. Beograd je zbog svog isturenog položaja na granici - limesu, bio česta meta napada i razaranja. Napadi sa severa preko Panonske nizije, Dunava i Save, bili su tako jaki da ni Singidunum, kao značajno vojno utvđenje, nije mogao da odoli. Tako ga Huni 441. godine zauzimaju i potpuno razaraju. Grad je tada izgubio i dotadašnje rimsko stanovništvo. Posle hunske propasti, grad je 454. godine ponovo u sastavu Vizantije, ali ga ubrzo osvajaju Sarmati, pa zatim i Istočni Goti. Već 488. godine ponovo postaje vizantijski grad.

Početkom VI veka (512. godine), vizantijski car Anastasije u njegovu neposrednu okolinu naseljava germanska plemena Herula, da bi ga oni odbranili od ratobornih Gepida. U ruševinama ranijeg rimskog grada, na zapadnoj strani Donjeg grada, nađeni su tragovi materijalne kulture Germana. U vreme vladavine vizantijskog cara Justinijana I, 535. godine, grad je iznova podignut i opasan moćnim bedemima. Tako Singidunum ponovo postaje sjajan i velike hvale dostojan grad. Po svoj prilici grad je po prvi put bio vezan sa Taurunumom na suprotnoj obali.

Krajem VI veka, dok su Vizantijci bili zauzeti ratovima po Africi i Aziji, pred zidinama Singidunuma pojavljuju se mongolska plemena Avara, a za njima i prve slovenske grupe. Posle dve opsade Avari i Sloveni osvajaju grad. Brojni su vizantijski istorijski izvori o toj opsadi i konačnoj propasti Singidunuma. Ovom varvarskom najezdom i rušenjem grada, nestao je i naziv Singidunum i više se nikada u istoriji nije pojavio. Tragovi slovenske materijalne kulture tog doba, pronađeni su u Donjem i Gornjem gradu, Zemunu i naseljima Ritopek i Višnjica. To je bio trajniji početak slovenizacije ovoga grada.

Oko 630. godine na ovo područje se doseljava srpski živalj. Posle toga, više od dva i po veka nema pomena o njemu. Avarski i slovenski ratnici nisu marili za ovaj grad, jer on više nije imao položaj graničnog utvrđenja. On se tada nalazio unutar šireg prostora Balkanskog poluostrva koji su Sloveni već osvojili. I pored toga, arheološki nalazi ukazuju na kontinuiran život u gradu i njegovoj okolini. Ponovni pomen grada, i to pod slovenskim imenom BEOGRAD (Beli grad - verovatno po zidinama od belog krečnjaka), srećemo tek u IX veku, tačnije 16. aprila 878. godine, u jednom pismu pape Jovana VIII bugarskom knezu Borisu-Mihailu, o smenjivanju beogradskog hrišćanskog episkopa Sergija. Kasnije se taj naziv sreće u različitim varijantama: ALBA GRAECA, GRIECHISCH WEISSENBURG, NANDOR ALBA, NANDOR FEJERVAR, CASTELBIANCO, ALBA BULGARICA.

Nekoliko vekova posle prvog pomena Beograda kao slovenskog grada, u njemu se smenjuju razne vojske i osvajači. Do Beogradu su najpre došli Franci koji su pod Karlom Velikim uništili Avare. Na ruševinama Taurunuma osnivaju franačko naselje Malevila, da bi slovenizacijom kasniji naziv bio Zemln (Zemun). Franačku vladavinu zamenjuju Bugari, a njihovu Mađari. Krajem X veka, u vreme velike Samuilove države, Beograd je po ko zna koji put promenio gospodara. Već 1018. godine on ponovo postaje značajna pogranična tvrđava Vizantije. Tokom XI i XII veka, oko Beograda se otimaju suparničke sile: Ugarska, Vizantija i Bugarska.

Za to vreme kroz grad prolaze brojni krstaški pohodi na Istok ostavljajući svoj rušilački pečat na njemu. Posle krstaških najezda iz 1096. i 1147. godine, pod vođstvom Fridriha Barbarose 1189. godine kroz Beograd prolazi 190.000 ljudi. Ovaj predvodnik krstaša video je Beograd u ruševinama. Koliko je grad stradao možemo suditi po upoređivanju sa zapisom arapskog geografa i kartografa Idrizija, koji je u opisu "Itinerera carigradskog puta" iz 1154. godine pominje Belgraduk kao dobro naseljenu i živu varoš sa mnogim crkvama.

Srednjovekovni srpski Beograd
Srpska vladavina Beogradom počinje 1284. godine, kada srpski kralj Dragutin kao zet i vazal mađarskog kralja Ladislava IV dobija na upravu Mačvu sa Beogradom. To je bio period intenzivnog naseljavanja srpskog življa i jačanja uticaja Srpske pravoslavne crkve. Tu je Dragutin imao svoj dvor. Novosagrađena Saborna crkva, bila je oličenje snage i bogatstva mlade srpske države. Smrću kralja Dragutina na presto dolazi njegov brat Milutin, koji kratko vreme vlada Beogradom, jer grad, 1319. godine, osvajaju i do temelja ruše Mađari. Porušeni i zapusteli grad postaje pogranična baza ugarskom odupiranju širenju srpske države sa juga, u vreme cara Dušana. U takvom stanju Beograd dočekuje XV vek, kada na istorijsku scenu Evrope stupaju Turci, nova velika osvajačka sila.

U želji da se što spremnije odupru turskoj najezdi i na Savi i Dunavu imaju jako uporište, Mađari dozvoljavaju izgradnju Beograda za vreme despota Stefana Lazarevića. On je Beogradom vladao od 1403. do 1427. godine, i to je vreme pravog procvata grada. Beograd je ne samo prestonica srpske države, već i najvažniji privredni, kulturni i verski centar. Grade se: Mitropolitska crkva, nova tvrđava (citadela), despotov dvorac, bolnica i biblioteka. Trgovci dobijaju povlastice i dolaze bogati i sposobni ljudi, koji doprinose prosperitetu grada. Pretpostavlja se da je grad tada mogao brojati 40-50 hiljada žitelja.

Despotov naslednik Đurađ Branković, bio je prinuđen da grad preda Mađarima, a on po ugledu na Beogradsku, podiže Smederevsku tvrđavu. U vreme stogodišnje ugarske vladavine izmenjena je celokupna struktura stanovništva i izgled samog grada. Grad počinje naglo da stagnira, a potisnuto srpsko stanovništvo živelo je u predgrađu i njemu nije bio dostupan Gornji grad. Ugarski kralj Sigismund sve više naseljava mađarsko stanovništvo i širi uticaj katoličke crkve.

Turska i austrijska vladavina
Turci su znali da je Beograd najveća prepreka u osvajačkim pohodima ka Srednjoj Evropi. Posle pada Smedereva, 1440. godine, Beogradsku tvrđavu opsedala je turska vojska sa preko 100.000 ratnika, na čelu sa sultanom Muratom II. U želji da osvoje grad Turci na obližnjem brdu Žrnov, današnjoj Avali, podižu svoje utvrđenje, odakle su osmatrali i kontrolisali okolinu. Gotovo čitav jedan vek Beograd je odolevao turskim napadima. Konačno, Turci su pod vođstvom sultana Sulejmana Veličanstvenog, 28. avgusta 1521. godine, uspeli da osvoje Beograd - bedem hrišćanstva i ključ odbrane cele Ugarske. Grad je srušen i spaljen, a put ka Zapadnoj Evropi otvoren.

Pomeranjem granice na sever, menja se strateški položaj Beograda, i u narednih 150 godina, on postaje relativno miran grad sa značajnijom trgovačkom i saobraćajnom funkcijom. Iz Smedereva je preseljeno sedište sandžaka i počinje njegova intezivnija izgradnja. U tek obnovljenom gradu orijentalnog izgleda, sve više cveta zanatstvo i trgovina. On je stecište trgovaca iz Dubrovnika, Venecije, Grčke i Austrije, kao i zanatlija: Turaka, Jermena, Cigana i Srba. Od zanatlija isticali su se abadžije, aščije, puškari i drugi. Pored čaršije podignuti su i brojni karavan-saraji, bezistani i džamije. Grad je izašao iz okvira srednjovekovnih bedema i počinje sve više da se širi duž poznatih trgovačkih puteva koji su vezivali Istok sa Evropom. Svoj najveći uspon pod Turcima, grad dostiže u XVII veku, kada broji 100.000 stanovnika.

Krajem XVII veka u Beogradu hara kuga, što uz požare i pobune janičara, dovodi do njegove stagnacije. Posle 167 godina relativno mirnog razvoja, grad postaje meta ratnih sukoba. Nakon turskog poraza pod Bečom, septembra 1688. godine, Austrijanci su zauzeli Beograd. Turci ga, posle dve godine, vraćaju u svoje ruke, ali je grad iz ovih sukoba izašao razoren, a njegovo stanovništvo, zbog saradnje sa Austrijancima, izloženo ubijanju, progonu i pljačkama. Posle toga Beograd je ponovo pogranična varoš, i to sve do 1717. godine, kada ga Austrijanci pod vođstvom princa Evgenija Savojskog ponovo zauzimaju. Tada se na mestu već porušene Beogradske tvrđave gradi nova prema zahtevima savremenih vojno-strateških zahteva.

Austrijska vladavina Beogradom u periodu od 1717. do 1739. godine označena je pravom transformacijom grada, jer on gubi dotadašnje tursko-istočnjačke crte i poprima obeležje srednjevropskog grada. Pored tvrđave i varoš je opasana bedemima, a izgrađena su i nova zdanja. Oživljava trgovina, a u njega se sve više doseljavaju Mađari, Nemci, Francuzi, Česi i drugi. Pri ponovnom turskom zauzeću, 1739. godine ruše se bedemi oko Beograda. Turci ruše austrijske kasarne i objekte, kao i kuće, a mnoge crkve pretvaraju u džamije. On ponovo postaje varoš orijentalnih obeležja i to sa pograničnim položajem, jer je Beogradskim mirovnim ugovorom granica povučena na reci Savi.

Na drugoj strani, Zemun poprima pogranični značaj na austrijskoj teritoriji. Dobija poseban status u okviru Vojne granice i takvi uslovi mu omogućavaju da razvije privredu: trgovinu, zanate, brodarstvo i ribarstvo. Jača građanski stalež, podižu se utvrđenja, državne zgrade i crkve. Iz tog vremena potiču kuće kao što su: Karamatina, Ičkova i kuća Dimitrija Davidovića. Srpska osnovna škola je otvorena 1745. godine, a u gradu rade i slikari i drugi kulturni stvaraoci.

Krajem veka u poslednjem austro-turskom ratu, Beograd je oktobra 1789. osvojen. Potpisivanjem Svištovskog mira 1791. godine, Austrijanci se povlače u Zemun, a janičarima se zabranjuje ulazak u beogradski pašaluk. Posle pogibije Mustafa-paše, 1801. godine, janičari uspostavljaju svoju vlast u gradu i okolnim selima. To je bilo vreme potpunog bezvlašća, janičarskog nasilja i pljački. Ono je bilo završeno poznatom sečom knezova i drugih viđenijih Srba, što je bilo povod za podizanje ustanka.

Oslobođenje Beograda
Buđenje nacionalne svesti i događaji oko seče knezova doveli su do podizanja Prvog srpskog ustanka 1804. godine. Ustanak pod vođstvom Karađorđa imao je od samog početka za cilj i oslobađanje Beograda. Posle dve godine borbi, grad je osvojen 1807. godine. Karađorđe je beogradsku varoš osvojio 1806, a Beogradsku tvrđavu 1807 godine. Oko 25.000 srpskih ustanika pod vođstvom Karađorđa Petrovića grad je zateklo u ruševinama. On postaje prestonica tek oslobođenog dela Srbije i simbol slobodarskih tradicija njenog stanovništva. Po obnovi on postaje i značajan privredni, trgovački i kulturni centar. U njemu je već 1807. godine zasedao Praviteljstvujušći sovjet (srpska vlada), a od 1811. godine tu se nalaze i prva ministarstva. Iz Vojvodine i drugih krajeva dolaze viđeniji ljudi i intelektualci, među kojima Sima Milutinović i Dositej Obradović, koji je 1808. godine osnovao prvu Veliku školu.

Dinamičan razvoj Beograda prekinut je turskim osvajanjem 1813. godine, a represalije koje su usledile dovele su do ustanka 1815. godine. Vođa ustanka, knez Miloš Obrenović, uspeo je da unese više diplomatije u odnose sa Turcima. On u Beograd, uz određene povlastice, sve više naseljava srpski živalj sa juga, pa Turci, gotovo u bescenje, počinju da prodaju imanja i kuće. Turci su zadržali tvrđavu, dok je varoš pripala Srbima. U gradu se podižu prvi značajni objekti: Konak kneginje Ljubice, Saborna crkva, dvorski kompleks u Topčideru... Sem svoje privredne funkcije Beograd je postao i značajno kulturno središte. Iz Kragujevca 1835. godine je preneta štamparija i počele su da izlaze "Novine srpske". Otvorena je Bogoslovija, prva gimnazija i grad postaje utočište brojnih kulturnih stvaralaca tog vremena poput: Vuka Karadžića, Sterije Popovića, Joakima Vujića, Dimitrija Davidovića i drugih.

Prisustvo turske vojske u tvrđavi sputavalo je razvoj Beograda. Međutim, događaji oko ubistva jednog srpskog dečaka na poznatoj Čukur česmi, kada je došlo do bombardovanja beogradske varoši, bivaju povod da se počne pregovarati oko definitivnog odlaska turske vojske iz srpskih gradova. Posle vladavine od 346 godina, Turci 18. aprila 1867. godine definitivno napuštaju Beograd. Beograd je postao slobodan simboličnom predajom ključeva kada su i turske vojničke straže zamenjene srpskim vojnicima, a pored zastave Turske podignuta je i zastava Srbije. Knez Mihailo Obrenović preseljeva u Beograd prestonicu iz Kragujevca.

To je bio novi podsticaj bržem privrednom i kulturnom razvoju grada. U drugoj polovini XIX veka izvršena je i njegova urbanistička i ostala evropeizacija. Centralni položaj imala je ulica Kneza Mihaila, najkraća veza između tvrđave i varoši. Ona ubrzo postaje i najvažniji trgovačko poslovni centar, kakvu je ulogu i danas zadržala. Stare zanate zamenjuje industrija, a trgovinu i saobraćaj pospešuje izgradnja pruge Beograd-Niš 1884. Grad dobija struju, tramvaj, parobrodsko društvo i značajne naučno kulturne ustanove (Velika škola 1863, Narodno pozorište 1869...).

Prestonica Srbije i Jugoslavije
Započeta intenzivna izgradnja Beograda po njegovom definitivnom oslobođenju od Turaka, nastavljena je i u prvim godinama XX veka. Izgradnja Železničke stanice i Pristaništa na Savi dovode do premeštanja težišta grada i raniji tursko-istočnjački deo zvani Dorćol počinje da gubi od svog značaja. Ipak, smetnju daljem razvoju predstavljala je činjenica da je Beograd bio pogranični grad prema Austriji i predstavljao je prepreku njenoj osvajačkoj politici prema Balkanu.

U planovima austrijskog i nemačkog prodiranja na Balkan tražen je povod da se vojno napadne Srbija. Nađen je u atentatu u Sarajevu, 28. juna 1914. godine na austro-ugarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda. Ultimatumom, a potom i napadom na Srbiju otpočeo je Prvi svetski rat. Tokom četvoromesečnog bombardovanja prethodnice austrijske vojske ušle su u Beograd 2. decembra 1914. godine, ali u njemu ostaju samo do 15. decembra. Okupator se morao povući zbog osnažene pozicije Srbije posle pobede u Kolubarskoj bici. Novi napad je usledio između 6. i 7. oktobra 1915. godine, pod vođstvom feldmaršala Mekenzena i trajao je punih 7 dana i 7 noći. I pored 9731 ranjenog i mrtvog vojnika, austrijska vojska je uspela da uđe u grad. Agonija Beograda trajala je tri godine. Probojem Solunskog fronta Srpska vojska i delovi savezničke vojske oslobodili su Beograd 1. novembra 1918. godine. Tokom Prvog svetskog rata, Srbija je izgubila 28% celokupnog stanovništva, a Beograd je među gradovima koji su najviše stradali.

Odmah po oslobođenju Beograd je postao prestonica novostvorene Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, što mu je dalo još veći impuls za bržu izgradnju. Uvećan za Zemun, Beograd prestaje da bude pogranični grad i brzo se razvija. Osim naglog širenja prema Avali, Košutnjaku, Čukarici i Dunavu, i unutar starog gradskog jezgra podignut je veliki broj objekata i građevina, čime Beograd dobija oblike evropskog grada. Ali, posle ubistva kralja Aleksandra I Karađorđevića, jačale su snage koje su iskazivale sve veće simpatije za nosioce novog svetskog poretka - Hitlera i Musolinija. To je rezultiralo pristupanjem Trojnom paktu 25. marta 1941. godine, da bi dva dana kasnije došlo do državnog udara, smenjivanja Vlade i velikih narodnih demonstracija.

Samo nekoliko dana posle toga Beograd je postao meta strahovitih bombardovanja i razaranja. U naletu nemačke avijacije 6. i 7. aprila 1941. godine na slobodan grad, od bombardovanja je poginulo 2274 lica, a broj ranjenih je bio nekoliko puta veći. Lakše ili teže je oštećeno nekoliko hiljada zgrada, a od kulturno-istorijskih spomenika potpuno je spaljena Narodna biblioteka. Bio je to uvod u četvorogodišnji život grada pod okupacijom. Nemačke jedinice su ušle u Beograd bez ikakvog otpora 12. aprila 1941. godine. Uz sve progone i patnje koje su nanosili nemački okupatori, građani Beograda su morali da podnesu i znatne žrtve zbog savezničkog bombardovanja posebno u proleće i jesen 1944. godine. Porušeni su bili mnogi objekti, stambene zgrade, srušeni svi mostovi na Savi i Dunavu, a život je izgubilo oko 1160 građana. Tokom Drugog svetskog rata Beograd je izgubio oko 50.000 stanovnika i pretrpeo neprocenjive štete i razaranja. Beograd su oslobodile jedinice Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije i Crvene armije 20. oktobra 1944. godine.

Nove komunističke vlasti hapse i likvidiraju političke protivnike, a beogradsku omladinu mobilišu za odlazak na Sremski front. Uprkos ogromnim razaranjima i opštoj nemaštini, Beograd je lagano počeo da se oporavlja od teških posledica rata i okupacije. Obnavljaju se porušeni privredni objekti i grade novi, naročito industrijski kapaciteti (pre svega u oblasti metalne, hemijske i elektro industrije), razvija se saobraćaj, obnavljaju se i proširuju kulturne i prosvetne institucije. Na političkom planu, donošenjem Deklaracije o proglašenju FNRJ kao savezne države republičkog oblika, 29. novembra 1945. godine, ukinut je monarhijski oblik vladavine u Jugoslaviji i zvanično započela komunistička vladavina Josipa Broza Tita. Proglašenjem Ustava FNRJ 31. januara 1946. godine, ustanovljena je socijalistička državna zajednica jugoslovenskih naroda i započela nacionalizacija imovine predratnih industrijalaca.

Zahvaljujući specifičnoj politici Jugoslavije pod vođstvom Josipa Broza, Beograd je postao značajan međunarodni, politički, kulturni, sportski i privredni centar. U njemu su održani važni međunarodni skupovi: Prva konferencija šefova i vlada nesvrstanih zemalja, 1961. godine, zatim Konferencija o evropskoj bezbednosti i saradnji (KEBS), Konferencija UNESKA, Godišnja skupština banke i Međunarodnog monetarnog fonda, Šesti UNKTAD, kao i niz kulturnih, sportskih i drugih manifestacija.

Da na unutrašnjem planu ima problema pokazali su studentski nemiri 1968. godine (usmereni protiv nerealnih socijalnih razlika i samovolje birokratskog aparata), a zatim i nacionalni momenat 1974. godine. Donošenjem Ustava iste godine država je krenula putem konfederacije. Nerešeni nacionalni, etnički, politički, ekonomski i drugi problemi u zemlji, doveli su do raspada Jugoslavije 1991. čime je okončan najduži period mira na Balkanu u XX veku. Od 1992. godine Beograd je prestonica SR Jugoslavije, koju čine Republika Srbija i Republika Crna Gora, a od februara 2003. Beograd je glavni grad Državne zajednice Srbija i Crna Gora. Maja 2006. Crna Gora proglašava samostalnost i od tada je Beograd glavni grad samostalne države Republike Srbije.

Znamenitosti
Postoje mesta u Beogradu koje obavezno morate da vidite i osetite. Ulice, trgovi, spomenici, parkovi, česme, arheološka nalazišta... i druge znamenitosti koje zaslužuju preporuku. Mnoga od njih su proglašena za kulturna dobra.

Znamenite ulice i trgovi
Na užoj teritoriji Grada Beograda ima preko 5.500 ulica, 16 trgova i 32 skvera. Najstarije ulice koje su zadržale prvobitne pravce jesu: Vase Čarapića, Kralja Petra, Cara Dušana, Jevrejska, Narodnog fronta, Gavrila Principa i Karađorđeva. Razvoj ulične mreže počeo je 1867. godine, po odlasku Turaka, kada je usvojen regulacioni plan Beograda koji je sačinio inženjer Emilijan Josimović. Na području 10 gradskih opština najstariji je Studentski trg, a najpoznatiji je Trg Republike.

Knez Mihailova
Nemanjina
Kralja Petra Prvog
Trg Nikole Pašića
Trg Republike
Studentski trg
Terazije
Trg Slavija

Znameniti parkovi i česme
Na gradskom području ima 39 javnih česama koje se snabdevaju vodom za piće iz Beogradskog vodovoda. Pored njih, 5 česama podignuto je na izvorima. Na gradskom području ima 18 fontana, a po veličini i dekoru izdvajaju se fontane na Trgu Nikole Pašića i Trgu Republike, kao i fontana ispred hotela "Interkontinental". Sam centar grada, Bezistan, od 1959. krasi fontana "Žena sa školjkom". Prva fontana izgrađena je 1927. na Terazijama kod tadašnje tramvajske okretnice, a uklonjena je 1947. prilikom rekonstrukcije trga.

Na teritoriji deset gradskih opština ima 65 javnih parkova ukupne površine 36, 2 hektara. Najpoznatiji su Kalemegdanski park, Tašmajdanski park, Park prijateljstva, Hajd-park i Pionirski park. Prvi javni park uređen je 1860. na uglu ulica Kneza Miloša i Nemanjine, a nazvan je Finansijski park. Uređivanje zelenih površina počinje u 19. veku, a prvi drvoredi zasađeni su između 1840. i 1845.

Znameniti spomenici
Prvi javni spomenik u Beogradu podignut je 1848. u sadašnjem Karađorđevom parku, posvećen junacima Prvog srpskog ustanka poginulim 1806. pri zauzimanju Beograda. Spomenik je podigao knez Aleksandar Karađorđević.

Na beogradskim trgovima i u parkovima u 10 gradskih opština podignuto je 192 spomenika i postavljeno je 237 skulptura. U prigradskim opštinama ima 70 spomenika i skulpturalnih dela.

Kulturna i prirodna dobra
Na području Beograda nalazi se gotovo 300 spomenika kulture, među kojima su 57 od izuzetnog i velikog značaja za kulturu Srbije i Beograda. Tri prostorne kulturno-istorijske celine (ulica Kneza Mihaila, Topčider i područje oko Dositejevog liceja) i arheološko nalazište Belo brdo u Vinči proglašeni su za dobra od izuzetnog značaja, a tri prostorne kulturno-istorijske celine (Gročanska čaršija - Bulevar oslobođenja, Kosančićev venac, staro jezgro Zemuna) i dva znamenita mesta (Bojčinska šuma i Spomen-groblje oslobodilaca Beograda 1806) za dobra od velikog značaja za kulturu. Ustanove za zaštitu brinu i o dvadesetak arheoloških nalazišta na području Grada.

Od objekata proglašenih za kulturna dobra značajniji su: Beogradska tvrđava, Saborna crkva, Spomenik Neznanom junaku na Avali, Spomenik na mestu smrti despota Stefana Lazarevića (Crkvine kod Mladenovca), Groblje oslobodilaca Beograda, kasnorimska grobnica u Brestoviku, Crkva brvnara u Vraniću, rodna kuća vojvode Stepe Stepanovića, Konak kneginje Ljubice, Kapetan Mišino zdanje. Lepotu beogradskih trgova i parkova u deset gradskih opština upotpunjuju 192 spomenika kao i 237 skulptura. U prigradskim opštinama ima oko 70 spomenika i skulpturalnih dela.

Na području grada Beograda zaštićeno je 37 prirodnih dobara, a od toga najviše je dugovečnog i retkog drveća. Među njima je stablo hrasta lužnjaka Melnice u sopotskom selu Nemenikuće, starosti više od 230 godina. Tu je i grupa od devet hrastova kod Jazića kolibe u Obrenovcu, starosti oko 180 godina, zatim platan zasađen prilikom gradnje Konaka kneza Miloša Obrenovića 1834. i stogodišnje stablo kedra koje je zasadio Josif Pančić u Tolstojevoj ulici na Savskom vencu.

Među zaštićenim prirodnim dobrima nalaze se i Banjička šuma, gde se gnezdi preko 70 vrsta ptica. "Mašin majdan" kod Letnje pozornice u Topčideru (geološki sloj iz perioda gornje krede), "Miocenski sprud" na Tašmajdanu i "Morski neogeni sprud" ispod spomenika "Pobednik" na Kalemegdanu, koji predstavljaju ostatke mediteranskog stadijuma u istoriji Panonskog mora.

Memorijalni prirodni spomenici su: Bojčinska šuma na području Zemuna i Stablo lučnog jasena u lazarevačkom selu Šopići (Šopićanski lug). Veliko ratno ostrvo na Dunavu, stanište retkih i ugroženih ptica močvarica i reprezentativna morfološka i geološka tvorevina, pod prethodnom je zaštitom države.

Arheološka nalazišta
Prva ljudska naselja na tlu Beograda nastala su još pre 7000 godina. O tome svedoče brojna arheološka nalazišta sa materijalnim ostacima, od kulture starijeg kamenog doba i ostalih praistorijskih kultura, do srednjeg veka. Nalazišta nisu uređena za posetioce, a materijalni ostaci se mahom nalaze u Narodnom muzeju.

Vinča, 14 km od Beograda na putu za Grocku, je praistorijski lokalitet na samoj obali Dunava, sa ostacima materijalne kulture praistorijskog čoveka (neolitska plastika). U pećinama na Belim vodama nađeni su ostaci neandertalskog čoveka. Po nalazištu u Vinči nazvana je najrasprostranjenija kultura na tlu tadašnje Evrope.

Na teritoriji Grocke su nalazišta Agino brdo (neolit), Dubočaj i Brestovik (rimski period). Na području Surčina, kod Jakova, je Kormadin, gde su pronađeni predmeti iz mlađeg neolita. Na putu za Avalu, u Šupljoj steni pronađene su praistorijske rudarske jame, a na Avali srednjovekovno utvrđenje od kamena, grad Žrnov.

Na teritoriji Karaburme i Rospi ćuprije pronađene su dosta dobro očuvane keltske grobnice. Rimske terme pronađene u Univerzitetskom parku na Studentskom trgu, ostaci su rimskog civilnog naselja. Ostaci rimskog naselja pronađeni su i u Donjem gradu na Kalemegdanu - Mitrino svetilište sa žrtvenikom i male terme.

Kultura i umetnost
Beograd je središte kulture i umetnosti Srbije. U Beogradu stvaraju naši najznačajniji umetnici, godišnje se održi više od 11.000 pozorišnih predstava, izložbi, koncerata, performansa i drugih umetničkih programa, gostuju brojni eminentni stvaraoci iz sveta umetnosti. Beograd je sedište najviših državnih i nacionalnih institucija kulture i umetnosti: Srpske akademije nauka i umetnosti, Narodne biblioteke Srbije, Narodnog muzeja, Narodnog pozorišta i Univerziteta umetnosti.

U Beogradu se nalaze najznačajnija dela arhitekture, Kalemegdan i Beogradska tvrđava, spomenici kulture i druga nepokretna kulturna dobra, brojna arheološka nalazišta sa materijalnim ostacima koji svedoče o razvijenoj civilizaciji i kulturi na tlu Beograda od praistorije do danas.

Grad Beograd osnivač je 36 ustanova kulture (11 pozorišta, 8 ustanova zaštite, 4 biblioteke, 13 centara za kulturu i galerija) i 2 javna preduzeća za koje obezbeđuje uslove rada, a istovremeno pomaže realizaciju programa i programskih projekata 231 ustanove i umetničke asocijacije.

Grad Beograd je osnivač i pokrovitelj 11 manifestacija u oblasti kulture (FEST, BITEF, BEMUS, BELEF, Međunarodno takmičenje muzičke omladine, Festival dokumentarnog i kratkometražnog filma, Oktobarski salon, Radost Evrope, Beogradski sajam knjiga, Filmski festival u Sopotu i Beogradski džez festival), a pomaže i programe 69 manifestacija u oblasti kulture koje se održavaju u Beogradu.

U Gradskoj upravi za kulturu i umetnost zadužen je Sekretarijat za kulturu.

Muzeji
Umetnički muzeji:
Narodni muzej, Trg republike 1a, tel. 330-6000, www.narodnimuzej.rs
Muzej primenjene umetnosti, Vuka Karadžića 18, tel. 2626-494, www.mpu.rs
Muzej savremene umetnosti, Ušće 10, blok 15, tel. 311-5713, www.msub.org.rs

Kulturno-istorijski muzeji:
Etnografski muzej, Studentski trg 13, tel. 328-1888, www.etnografskimuzej.rs
Istorijski muzej Srbije, Trg Nikole Pašića 11, tel. 3398-335, www.imus.org.rs
Jevrejski istorijski muzej, Kralja Petra I 71/1, tel. 2622-634, www.jimbeograd.org
Muzej istorije Jugoslavije, Trg Nikole Pašića 11, tel. 3398-532, www.muzejistorijejugoslavije.org.rs
Konak kneginje Ljubice, Kneza Sime Markovića 8, tel. 2638-264
Konak kneza Miloša, Rakovički put bb, tel. 2660-422
Muzej Banjičkog logora, Gen. Pavla Jurišića Šturma 33, tel. 3674-877
Muzej Beogradske tvrđave, Gornji grad, tel. 328-4317, www.beogradskatvrdjava.co.yu
Muzej grada Beograda, Zmaj Jovina 1, tel. 2630-825, www.mgb.org.rs
Muzej Jugoslovenske kinoteke, Kosovska 11, tel. 324-8250, www.kinoteka.org.rs
Zavičajni muzej Mladenovac, Mladenovac, Vlajićeva 68, tel. 823-2969
Muzej pozorišne umetnosti, Gospodar Jevremova 19, tel. 2626-630, www.theatremuseum.org.yu
Muzej Srpske pravoslavne crkve, tel. 3282-588, www.spc.rs
Pedagoški muzej, Uzun-Mirkova 14, tel. 2627-538, www.pedagoskimuzej.org.rs
Vojni muzej, Kalemegdan bb, tel. 3343-441, www.muzej.mod.gov.rs
Vukov i Dositejev muzej, Gospodar Jevremova 21, tel. 2625-161
Zavičajni muzej Zemuna, Glavna 9, tel. 3165-234

Memorijalni muzeji i komemorativne kolekcije:
Legat Milice Zorić i Rodoljuba Čolakovića, Rodoljuba Čolakovića 2, tel. 2663-173
Legat Paje Jovanovića i kolekcija Petra Popovića, Kralja Milana 21/IV, tel. 3340-176
Manakova kuća, Gavrila Principa 5, tel. 3036-114
Memorijalna galerija Petra Dobrovića, Kralja Petra I 36/IV, tel. 262-2163
Memorijalni muzej Jovana Cvijića, Jelene Ćetković 5, tel. 3223-126
Memorijalni muzej Nadežde i Rastka Petrovića, Ljube Stojanovića 25, tel. 2767-140
Muzej afričke umetnosti, Andre Nikolića 14, tel. 2651-654, www.africanmuseumbelgrade.org
Muzej sporta i olimpizma, Blagoja Parovića 156, tel. 355-5000
Muzej FK "Crvena zvezda", Ljutice Bogdana 1a, tel. 3674-664
Muzej Tome Rosandića, Ljube Jovanovića 3, tel. 2651-434
Spomen-muzej Ive Andrića, Andrićev venac 8/I, tel. 3238-397, www.ivoandric.org.yu

Tehnički i prirodno-istorijski muzeji:
Muzej automobila, Majke Jevrosime 30, tel. 3034-625
Muzej nauke i tehnike, Skenderbegova 51, tel. 3037-850, www.muzejnt.rs
Muzej Nikole Tesle, Krunska 51, tel. 243-3886, www.tesla-museum.org
Muzej vazduhoplovstva, Aerodrom "Nikola Tesla", Surčin, tel. 2670-992
Prirodnjački muzej, Njegoševa 51, tel. 344-2265, www.prirodnjackimuzej.org
PTT muzej, Palmotićeva 2, tel. 3210-171Železnički muzej, Nemanjina 6, tel. 3610-334, www.zeleznicesrbije.com

Biblioteke
Biblioteka grada Beograda (centralna i 13 organizacionih jedinica u opštinama, sa 56 ogranaka u mreži) i 3 samostalne biblioteke u opštinama Lazarevac (6 ogranaka), Palilula (10 ogranaka), Obrenovac (10 ogranaka) raspolažu fondom od oko 2.500.000 knjiga.

Narodna biblioteka Srbije, Skerlićeva 1, tel. 245-1242, www.nbs.bg.ac.yu
Univerzitetska biblioteka "Svetozar Marković", Bul. kralja Aleksandra 71, tel. 337-0513, www.unilib.bg.ac.rs
Bibliografski institut, Terazije 26, tel. 2688-927

Biblioteka grada Beograda, Knez Mihailova 56, tel. 2024-000, www.bgb.rs
Biblioteka "Milutin Bojić", Ilije Garašanina 5, tel. 324-2418, www.milutinbojic.org.rs
Biblioteka "Vlada Aksentijević", Obrenovac, Miloša Obrenovića 182, tel. 872-1129
Biblioteka "Dimitrije Tucović", Lazarevac, Hilandarska 2, tel. 812-2997, www.bibliotekalazarevac.org

Sajt o bibliotekama: www.biblioteke.org.

Pozorišta
ATELjE 212, Svetogorska 21, 324-7342, www.atelje212.rs
BEOGRADSKO DRAMSKO POZORIŠTE, Mileševska 64a, 2837-000, www.bdp.rs
BITEF TEATAR, Skver Mire Trailović 1, 322-0608, www.bitef.rs
POZORIŠTE "BOŠKO BUHA", Trg Republike 3, 2632-887, www.buha-theater.com
DADOV, Desanke Maksimović 6/I, 324-3643, www.dadov.rs
MALO POZORIŠTE "DUŠKO RADOVIĆ", Aberdareva 1, 323-2072, www.malopozoriste.co.rs
JUGOSLOVENSKO DRAMSKO POZORIŠTE, Kralja Milana 50, 3061-957, www.jdp.co.rs
POZORIŠTE NA TERAZIJAMA, Terazije 29, 3302-650, www.pozoristeterazije.com
MADLENIANUM - OPERA I TEATAR, Zemun, Glavna 32, 316-2797, www.madlenianum.rs
KPGT, Radnička 3, 305-5070
NARODNO POZORIŠTE, Francuska 3, 2620-946, www.narodnopozoriste.co.yu
PAN TEATAR, Bul. kralja Aleksandra 298, 2418-524, www.panteatar.rs
POZORIŠTE LUTAKA "PINOKIO", Karađorđeva 9, Zemun, 2691-715, www.ptpinokio.com
POZORIŠTE "PUŽ", Radoslava Grujića 21, 2438-036, www.pozoristancepuz.com
POZORIŠTE "SLAVIJA", Svetog Save 16, 2436-995, www.pozoriste-slavija.co.rs
TEATAR KULT, Bulevar kralja Aleksandra 77a, 2424-860
ZVEZDARA TEATAR, Milana Rakića 38, 2419-664, www.zvezdarateatar.rs
DEČJE POZORIŠTE "ČARAPA", Resavska 78, 3133-673, www.teatarza.net

Asocijacija nezavisnih teatara:
Dah teatar, Marulićeva 8, tel/faks: 2441-680, www.dahteatarcentar.com
"Boris Čakširan", Birčaninova 2, 2646-930
Plavo pozorište, Senjačka 3, 2651-877

Bioskopi
Prvi film u Beogradu prikazan je 1896. u kafani "Zlatan krst" (danas "Dušanov grad"), pet meseci posle prve projekcije u Parizu. Prvi stalni bioskop osnovan je 1906.

AKADEMIJA 28, Nemanjina 28, tel. 3616-020, www.akademija28.com
ART BIOSKOP MUSEUM, Uzun-Mirkova 2, tel. 3281-888
BALKAN, Braće Jugovića 16, tel. 3343-491
DVORANA KCB, Kolarčeva 6, tel. 2621-174, www.kcb.org.rs
DK "STUDENTSKI GRAD", Bul. Zorana Đinđića 179, tel. 2691-442, www.dksg.rs
DOM OMLADINE BEOGRADA, Makedonska 22, tel. 3248-202, www.domomladine.org
DVORANA DOMA SINDIKATA, Dečanska 14, tel. 3234-328, www.dds.co.rs
ZVEZDA, Terazije 40, tel. 2687-320
KINOTEKA, Kosovska 11, tel. 324-8250, www.kinoteka.org.rs
RODA CINEPLEX, Požeška 83a, tel. 2545-260
SAVA CENTAR, Milentija Popovića 9, tel. 2206-735, www.savacentar.com
STER CINEMAS - Delta City, Jurija Gagarina 16, tel. 2203-876
TUCKWOOD CINEPLEX, Kneza Miloša 7, tel. 323-6517, www.tuck.rs
ŠUMADIJA PALAS, Turgenjevljeva 5, tel. 3555-465
REX, Jevrejska 16, tel. 3284-534, www.rex.b92.net

Religija
Beograd ima dragocene spomenike duhovne kulture, crkve, manastire i bogomolje različitih veroispovesti.

Prema popisu stanovništva iz 2002. godine Beograđana pravoslavne veroispovesti ima 90, 68%, islamske 1, 29%, katoličke 1, 03%, protestanata 0, 24%, 0, 03% Jevreja, 2, 02% su nepoznate veroispovesti, a 3% se izjasnilo da nisu vernici.

Najznačajnija beogradska pravoslavna crkva - Saborna crkva sagrađena je 1840. Među najstarije ubrajaju se Nikolajevska crkva (1745) i Bogorodična crkva (1783) u Zemunu. Monumentalni hram Svetog Save, najveći pravoslavni hram, može da primi 12.000 vernika. Značajem i izgledom izdvajaju se i crkve Ružica i Sveta Petka, crkva Svetog Marka, Vaznesenska, Topčiderska i crkva Aleksandra Nevskog. Na širem području grada nalaze se i dve stare crkve - brvnare u selima Vraniću i Orašcu.

Na području Beograda i u njegovoj široj okolini, nalazi se nekoliko manastira građenih krajem XV veka ili kasnije, više puta rušenih i ponovo podizanih, i uglavnom u celini ili delimično, obnovljenih u protekle dve decenije. Manastiri Rakovica, Vavedenje presvete Bogorodice, Fenek, Rajinovac i Tresije lepi su spomenici srpske prošlosti. Delimično su obnovljeni manastiri u Slancima, u Mislođinu i Pavlovac na padinama Kosmaja. Ruševine manastira Kastaljan teško su dostupne zbog lošeg prilaznog puta.

U Beogradu se nalazi i nekoliko rimokatoličkih crkava, jedna sinagoga, jedna džamija i više bogomolja drugih veroispovesti.

Srpska pravoslavna crkva
PATRIJARŠIJA SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE
Kralja Petra I 5, tel. 328-2593, www.spc.yu

Sadašnja zgrada Patrijaršije sazidana je 1934-35. godine po projektu arhitekte Viktora Lukomskog. Zgrada ima četvrtastu osnovu, solidne je građe i monumentalnih oblika. Na glavnoj fasadi, prema Sabornoj crkvi, ističe se impozantni portik sa oniskim stubovima i lučno oblikovanim portalom, nad kojim je izvajan grb Srpske patrijaršije. Na gornjem delu iste fasade, u niši, nalazi se mozaička kompozicija sa likom svetog Jovana Krstitelja. U istočnom delu zgrade nalazi se kapela posvećena svetom Simeonu Mirotočivom. U njoj se nalazi duborezni ikonostas, rad ohridskih majstora, sa ikonama koje je 1935. godine naslikao Vladimir Predojević.

U Patrijaršiji se nalaze Biblioteka i Muzej Srpske pravoslavne crkve.

SABORNA CRKVA
Kneza Sime Markovića bb, www.saborna-bgd.spc.yu

Sagrađena je 1837-40. godine po nalogu kneza Miloša Obrenovića, a po projektu i planovima pančevačkog graditelja A. F. Kverfelda, u stilu klasicizma sa elementima kasnog baroka. Posvećena je Svetom arhanđelu Mihajlu. Unutrašnjost hrama je bogato ukrašena. Duborezni pozlaćeni ikonostas izradio je vajar Dimitrije Petrović, a ikone na ikonostasu, pevnicama, tronovima i predikaonici, kao i kompozicije na zidovima i svodovima, naslikao je Dimitrije Avramović, jedan od najistaknutijih srpskih slikara 19. veka.

Posebnu vrednost predstavlja crkvena riznica. U crkvi se nalaze mošti svetog cara Uroša i svetog despota Steve Štiljanovića, kao i grobnice crkvenih poglavara i srpskih vladara iz dinastije Obrenović (Miloša, Mihaila i Milana). Ispred glavnog portala sahranjena su dva velikana srpske kulture: Dositej Obradović i Vuk Stefanović Karadžić.

Svetosavska omladinska zajednica
Gospodar Jevremova 42, tel. 628-694
www.sozspc.org.yu

Rimokatolička crkva
BEOGRADSKA NADBISKUPIJA
Nadbiskupijski ordinarijat
Svetozara Markovića 20,
tel. 3032-246, faks 3032-248
e-mail: [email="nadbisbg@eunet.yu"]nadbisbg@eunet.yu[/email]

RIMOKATOLIČKE CRKVE
Franjevačka crkva, Zemun, Štrosmajerova 6 (u parku), tel/faks 198-134
Crkva Krista Kralja, Krunska 23, 3232-308
Crkva Presvetog Trojstva, Surčin, Vojvođanska 227, tel. 840-116
Crkva Svetog Ante, Bregalnička 14, 2404-390
Crkva Svetog Josipa Radnika, Pribojska 23, tel. 763-059
Crkva Svetog Petra, Makedonska 23, tel. 3030-815
Crkva Svetog Ćirila i Metodija, Požeška 35, tel. 3056-120, faks 553-510
Crkva Uznesenja blažene Djevice Marije, Hadži Milentijeva 75, tel. 435-712
Crkva Uznesenja blažene Djevice Marije, Zemun (kod pijace), tel. 616-281
Crkva Uznesenja Svetog Križa, Borča, Žarka Zrenjanina 17, tel. 763-059

RIMOKATOLIČKI SAMOSTANI
Samostan Isusovih malih sestara, Đevđelijska 51, tel. 409-043
Samostan Sestara kćeri kršćanske ljubavi (Usmiljenke), NH Bore Markovića 8, tel. 555-489
Samostan Sestara milosrdnica, Krunska 19, tel. 3231-277
Samostan Sestara milosrdnica, Zemun, Gradski park 8, tel. 612-324
Samostan Školskih sestara Svetog Franje, Zemun, Karađorđeva 9, tel. 606-585
Samostan Sestara franjevski bezgrešnog začeća, Višegradska 23, tel. 642-280

Islamska verska zajednica
ISLAMSKA ZAJEDNICA SRBIJE U BEOGRADU
Gospodar Jevremova 11, tel. 2622-428, 3031-284 tel/faks 3031-285
www.izs.org.yu, e-mail: [email="jus@beotel.yu"]jus@beotel.yu[/email]

Muftija Islamske zajednice, tel. 2622-337, 3283-195
Odbor Islamske zajednice, tel. 2622-337, 2622-428
Damad Ali pašino turbe, Kalemegdan
Šejh Mustafino turbe, Studentski trg

BAJRAKLI DžAMIJA
Gospodar Jevremova 11, tel. 2622-428

Sagrađena je oko 1575. godine, kao jedna od 273 džamija i mesdžida (posebne islamske bogomolje), koliko ih je u tursko doba bilo u Beogradu (Putopisi Evlije Ćelebije). Prvobitno se zvala Čohadži-džamija, po zadužbinaru, trgovcu čohom, Hadži-Aliji. Jednoprostorna građevina sa kupolom i minaretom. U vreme austrijske vladavine (1717-1739) pretvorena je u katoličku crkvu kada je i srušen najveći broj džamija). Po povratku Turaka, ponovo je džamija. Husein-beg, ćehaja (pomoćnik) glavnog turskog zapovednika Ali-paše, obnovio je bogomolju 1741. godine, pa se neko vreme zvala Husein-begova ili Husein-ćehajina džamija. Krajem 18. veka nazvana je Bajrakli-džamija, po barjaku koji se na njoj isticao kao znak za jednovremeni početak molitve u svim džamijama. Posle obnove u 19. veku, koju su preduzeli srpski knezovi, postaje glavna gradska džamija. I danas je jedina aktivna islamska bogomolja u gradu Beogradu.

Jevrejska verska zajednica
Pisanih izvora o boravku Jevreja u Beogradu ima od XVI veka. Istraživači smatraju da ih je u Beogradu bilo i u ranijim vekovima. Jevreji koji su živeli u zemljama Srednje Evrope i bili nosioci uticaja nemačke kulture i jezika, nazvani Aškenaski Jevreji, naselili su se na obali Save. U ulici Maršala Birjuzova 19 nalazi se i danas aktivna sinagoga koju je 1926. izgradila zajednica aškenaskih Jevreja u Beogradu. U blizini ove građevine je sredinom XIX veka postojala stara aškenaska sinagoga koja je srušena tokom raznih rekonstrukcija tog dela grada. Na teritoriji opštine Zemun postojale su dve sinagoge, Aškenaska - izgrađena 1850. koja danas nije aktivna, ali su ostala netaknuta sva obeležja koja upućuju na to da je u pitanju verski objekat, i Sefardska - koja je srušena tokom savezničkog bombardovanja Zemuna 1944.

Sefardski Jevreji, oni koji su prognani iz Španije 1492. i koji se potom naseljavaju u zemljama Mediterana i u Otomanskoj imperiji, naseljavaju se na području Beograda od XVI veka. Njihovo naselje je bilo na obali Dunava, na Jaliji. Na starim planovima grada Beograda iz XVIII veka, Jevrejska ulica je ubeležena na istom mestu na kome se nalazi i danas.

Sudeći po istorijskim izvorima beogradska jevrejska zajednica je najviši kulturni domet imala tokom XVII veka kada je u Beogradu postojala Ješiva - jevrejska verska škola. Rabini, učitelji iz te škole štampali su svoje knjige u Veneciji, Krakovu, Carigradu. U blizini Jevrejske ulice nalazila se stara sinagoga koja je izgrađena u XVII veku i više puta prepravljana, kao i ritualno kupatilo. Jevreji su u tom delu grada živeli sve do I svetskog rata.

Pred Drugi svetski rat u Beogradu je bilo oko 10.000 Jevreja. Od toga oko 80% su bili sefardski Jevreji, koji su se do kraja XIX veka služili španskim jezikom kao govornim, a 20% su bili aškenaski Jevreji, kojima je govorni jezik bio jidiš, mešavina nemačkog i hebrejskog jezika. Svaka od ovih skupina Jevreja bila je organizovana i imala svoju opštinu sa administracijom, školom, grobljem i raznim verskim, humanitarnim, kulturnim i nacionalnim društvima. Danas u Beogradu još postoji hor Braća Baruh, koji je kao Srpsko jevrejsko pevačko društvo počeo da deluje još 1879.

Zajednica beogradskih Jevreja je tokom Holokausta skoro potpuno uništena. U bombardovanju Beograda u aprilu 1941. godine, uništen je Dorćol, skoro sve sinagoge. Muškarci Jevreji uništeni su masovnim streljanjima tokom septembra i oktobra 1941. Odvođeni su iz sabirnog logora Topovske šupe, koji se nalazio na Autokomandi. Žene i deca uništeni su u logoru Sajmište u periodu od 8. decembra 1941. do maja 1942. Izvestan broj Jevreja ubijen je u logoru Banjica. Na obali Dunava, gde je nekada bilo jevrejsko naselje, nalazi se danas spomenik Jevrejima Beograda, koji je uradio skulptor Nandor Glid.

Danas u Beogradu živi oko 2200 Jevreja.

Jevrejska opština Beograd, Kralja Petra 71a, tel. 2622-449, www.jobeograd.org

Jevrejska opština Zemun, Dubrovačka 21, tel. 195-626, www.joz.org.yu

Savez jevrejskih opština SCG, Kralja Petra 71a, tel. 2621-837

Jevrejski istorijski muzej, Kralja Petra 71a, tel. 2622-634, www.jimbeograd.org
radno vreme: svakog dana 10.00-12.00, osim ponedeljka

Sinagoga, Maršala Birjuzova 19

Jevrejsko groblje, Mije Kovačevića 1, tel. 768-250

Jevrejsko groblje, Cara Dušana 32, Zemun

Izvor: www.beograd.org.yu

Nije najlepsi, ali sugurno je jedan od najdrazih.
Mozda nisam objektivan, ali je meni Beograd bas lep (nije sredjen, al jbg), i mislim da ce za par godina biti mnoooogo uredjeniji.

Prednosti: 2 reke, jezero, odlicni restorani, kafici, splavovi, dosta mesta za rekreaciju i setnju...

Mane: prljave i neuredjene ulice, saobracajni haos, ne sredjene fasade lepih starih zgrada u centru grada...
 

Beograde, Beograde
na uscu dveju reka ispod Avale
Beograde Beograde,
sa nama i u nama zivis tiiiii

Meni JESTE-NAJLEPSI I NAJDRAZI...

Iako zivite u Krusevcu?!

Taman sam htela da zakljucim da je Beograd najlepsi grad samo Beogradjanima, kad me malo zbuni "dusala" iz Krusevca...

Nema veze... i dalje mislim da je BG najlepsi samo Beogradjanima i to samo zato sto misle da je selo sve sto je manje od naseg glavnog grada.
Ne kazem da je ruzan ili da mi se ne dopada, volim s vremena na vreme tamo da se promuvam, ali apsolutno nikakvu zelju nikada nisam imala da zivim u BG. Jednostavno sebe tamo ne mogu da zamislim. Smeta mi uzasna prenaseljenost, guzva u saobracaju, prljavstina... (Ukusi su razliciti, kao i karakteri.)

PS. Ne mislim ni da je ZR najlepsi, ako ste pomislili da na mene utice lokal-patriotizam. Mislim da je Novi Sad mnogo lepsi.

Imam li pravo na repliku na sopstveno misljenje?

Provela sam dva dana u BGD-u i jos uvek ne mislim da je najlepsi ali je sve lepsi i lepsi!

Otkud to da menjas misljenje o nasem lepom BG?

Svaki moj boravak u BGD-u bio je povezan sa nekom zurbom, jurnjavom, vremenskim tesnacima...
Ili sam bila samo u prolazu, pa mozes zamisliti kako tada na putnike deluje saobracajna guzva. Posle nekog dugog puta, kada jedva cekam da stignem kuci (jos 80-ak km) uletimo u guzvu i putujemo kroz grad oko sat vremena. Tada nema puno prilike za razgledanje.
Ovog vikenda sam bila u prilici da opusteno setam gradom. Cak sam prvi put videla Knez Mihajlovu u rano nedeljno jutro...

Pa, eto, ucinilo mi se da BGD nikad nije bio lepsi!