Lebane

Opština Lebane leži u jugozapadnom delu centralne Srbije, u slivu Jablanice, leve pritoke Južne Morave (41◦45' SGŠ i 21◦45' IGD). Obuhvata delove koji pripadaju gornjem delu sliva Jablanice i Leskovačkoj kotlini. Graniči se na istoku i jugoistoku teritorijom opštine Leskovac, na jugu, jugozapadu i zapadu teritorijom opštine Mcdveđa i na severu teritorijom opštine Bojnik.

Lebane spaja Južno Pomoravlje sa Kosovom i Metohijom, a time i čitav jugoistok Srbije sa Jadranskim morem, što ga je (pre NATO agresije) činilo značajnom tranzitnom zonom. Na povoljan geografski položaj opštine utiče i njena blizina Nišu, koji predstavlja jedno od glavnih saobraćajnih čvorišta Evrope i granici Srbije sa Makedonijom, ali i relativna blizina autoputa (20 km).

Najbliži susedi Lebana su opštine: Medveđa, Bojnik i Leskovac.

Udaljenost od značajnijih srpskih gradova:
Beograd 280 km,
Niš 65 km,
Priština 80 km,
Leskovac 21 km.
Opštinski centar. Lebane (940 ha), formiran je na mestn gde reka. Jabianica, silazi u ravan Lcskovaćkog polja, na dodiru dveju rezličitih morfoloških celina.

Grad leži u pitomom prirodnom ambijentu. smešten na ušću dveju reka, Šumanke u Jablanicu, između blagih padina okolnih brda koja ga nadkriljuju. Sa severne i severoistočne strane je Trojanovo brdo (372 m), na istoku Čukljenik (432m), a na jugu je Bardina (420 m). Najmanja nadmorska visina u naselju je 275.2 m (u koritu Jablanice), a najveća 420 m.

Po svojoj fizionomiji to je tipično drumsko naselje. Grad ima linijski pravac pružanja duž reke Jablanice i magistralnog puta Leskovac-Lebane-Priština. Što mu daje i tranzitni značaj jer je od Leskovca i autoputa udaljen samo 20 km, u pravcu jugozapada.

Caričin Grad leži na blagim padinama koje se spuštaju od planine Radan ka Leskovačkoj kotlini, na mestu van glavnih putnih tokova.

Ovo je jedan od osnovnih razloga što su se tek krajem XIX veka pojavile prve vesti o značajnim ostacima grada izgubljenog u dolini Puste reke, na tromeđi izmedu Bojnika, Medveđe i Lebana.
Ruševine je prvi opisao Mita Rakić 1880. godine u listu "Otadžbina".

Ostaci grada, koji su vekovima budili maštu meštana, dospeli su u žižu interesovanja naučne javnosti nakon prvih arheoloških iskopavanja, sprovedenih u predvečerje balkanskih ratova 1912. godine.
Vladimir Petković izabrao je za početak radova najvišu tačku, dominantan plato na kome je otkrio ostatke episkopske bazilike. Ponesen veličinom grada, otkrićem velike crkve, mnoštvom arhitektonske plastike i ostacima mozaika, izneo je prve hipoteze o imenu naseobine i njenom trajanju, koje i danas zaokupljaju pažnju stručnjaka.
Pretpostavio je da je reč o Justinijani Primi koju je podigao vizantijski car Justinijan I (527-565) u blizini mesta svog rođenja, dok je njen nestanak sa istorijske pozornice vezao za vreme cara Iraklija (610-641) i najezde Slovena.

Ratni vihori i ekonomske teškoće mlade države sprečili su nastavak istraživanja koja su obnovljena tek 1936. godine pod pokroviteljstvom dveju ključnih institucija, Srpske kraljevske akademije i Univerziteta u Beogradu, a pod vođstvom prvog istraživača Vladimira Petkovića. Godine 1937. radovima se priključio France Mesesnel.

Nova sistematska iskopavanja, stručno osmišljena i sprovedena, prekinuta su 1940. godine Drugim svetskim ratom. U ovom periodu, jednom od kljucnih u istraživanju grada, otkriven je kompleks Akropolja sa bedemima, kulama, istočnom kapijom, Episkopskom bazilikom, krstionicom, "Konsignatorijumom", centralnom ulicom sa porticima i "Episkopskom palatom i aneksima". Godine 1938. započeta su i iskopavanja Gornjeg grada.

Na ovom prostoru su u roku od tri godine istraženi kružni trg, delimično ulice sa porticima, južna kapija i deo fortifikacije, delovi objekata uz južnu ulicu, krstoobrazna crkva i crkva sa kriptom. Pažnju naučnika privukli su i objekti u neposrednoj i daljoj okolini grada, kao što su brana na Caričinskoj reci, utvrđenje kod crkve Sv. Ilije, bazilika u Svinjarici, bazilika i terme u Radinovcu, ruševine Zlate.
Veliki broj otkrivenih građevina u ovom kratkom periodu ukazao je na važnost Caričinog Grada i na njegov značaj u istoriji vizantijskog urbanizma.

[font=Verdana Arial Helvetica sans-serif][size=2]Godine 1947. nastavljena su obimna iskopavanja u četvrtima oko kružnog trga, istočne ulice u njenoj celoj dužini i istočne kapije Gornjeg grada, kao i dela severne ulice.
Ovom prilikom privedena su, praktično kraju, istraživanja bazilike sa kriptom, gde su u podzemnoj prostoriji otkriveni urušeni stubovi i kapiteli, delovi mozaika i fresaka koji su krasili crkvu.
Za vreme ove kampanje istraživanja su po prvi put izvedena na prostoru Donjeg grada na južnom bedemu, sa ciljem definisanja obima gradskog jezgra. Otkopani su delovi ugaonih kula i delimično južna kapija, a radovi su sprovedeni i na brani na Caričinskoj reci. A. Deroko i S. Radojčić skrenuli su pažnju na postojanje "Podgrada" koje je bilo branjeno zemljano-palisadnom fortifikacijom.

Ova istraživanja, usmerena na niz odvojenih celina, jasno su ukazala na svu slojevitost Caričinog Grada, koja nije ograničena samo na utvrđenjeno urbano jezgro, vec i na njegovu neposrednu okolinu.

Prilikom preuzimanja iskopavanja 1949. godine, Ðorde Mano-Zisi postavio je novi, planski program istraživanja, koji je imao za cilj upotpunjavanje osnova građevina i plana grada. On se ogledao u dopuni ranije otkrivenih građevinskih celina i njihovom povezivanju, kao i otkrivanju novih spomenika.
Sledeći ovaj program, nakon analiza avionskih snimaka i topografije terena, započeto je istraživanje novih gradevinskih celina.

ostatak teksta uskoro...

autor teksta Agencija za vizuelnu istoriju KATENA MUNDI

Prezentacija naseg grada kako ga vidi moja cerka

Sjajno Lusio ..čekam nastavak.

Hvala, tvoja podrska je podsticajna tako da nastavak sledi vec sutra.

Nastavak...

Pripremam prezentaciju upravo zavrsene likovne kolonije.

To covece. Dosta nam je kojekakvih inostranih naduvanih mazarija. Bre, ti stranci, ako imaju i nesto sto nista ne vredi
oni ga hvale da nam na nos izlazi.
Narocito mislim i na nasu muziku. Koliko divnih stvari boljih od stranih.
Da neko prikaze najbolje stvari stvorene zadnjih 50 godina-ameri bi svisnuli od zavisti.
Pa i ona Evrovizijska pesma koju su nam crnogorci preglasali.
Ajd, da se ne jedim vise!

Lebane 2009



Post izmenjen - Lusio 1 @ 20:08, 5. September 2009