Sremski Karlovci

Ova varoš me oduševljava svaki put iznova.

 

Grad na obroncima Fruške Gore i obali Dunava, već vekovima predstavlja nezaobilaznu destinaciju putnika i gostiju. Sremski Karlovci nalaze se na 57-om kilometru od Beograda, a na 11-om od Novog Sada.

Veruje se da je gradić nastao kao jedna od brojnih predstraža Rimskog carstva na severnoj granici (limes). Iz toga doba potiču i čuveni vinogradi koji već sedamnaest vekova krase njegove blage padine.

Tek početkom 14. veka grad izlazi na istorijsku pozornicu pod imenom Karom. Za vreme turske okupacije postaje jedno od najvećih srpskih naselja u Sremu. Još tada je imao nekoliko hrišćanskih crkava. Tu se 1699. godine potpisuje mir između Turaka i sila Svete alijanse.

Premeštanjem mitropolije iz Krušedola u Karlovce, ovaj grad postaje 1713. jedan od centara Srpake crkve, a osnivanjem škola koje će se do kraja 18. veka razviti u prve moderne prosvetne institucije (Karlovačka gimnazija 1791. i Bogoslovija 1794.) postaje i centar prosvetiteljstva.

Posebno mesto u istoriji Karlovci su dobili u maju 1848. kada je patrijarh Rajačić na glavnom trgu proglasio stvaranje Srpske Vojvodine, čime je ostvarena vekovna želja srpskog naroda za posebnom političkom celinom u okviru Austrije.

Centar grada je današnji izgled dobio krajem 19. veka kada je na inicijativu patrijarha Georgija Brankovića podignuto više rezidencijalnih zgrada i palata.
U ovoj varoši, tokom vekova više puta paljenoj i pustošenoj, sačuvalo se, zahvaljujući bogatstvu istorijskih događaja mnoštvo kulturno-istorijskih spomenika.

Danas u Sremskim Karlovcima živi oko 9000 stanovnika. Iako mala brojem stanovnika, ova varoš ima veliki značaj u srpskoj istoriji, kulturi i duhovnosti.

Ukoliko posetite Sremske Karlovce kao turista, Turistička organizacija Sremski Karlovci organizuje za male grupe obilazak grada i njegovih znamenitosti. A verujte, ima šta da se vidi... i čuje od ljubaznih vodiča.

Obilazak obuhvata razgledanje Patrijaršijskog dvora sa ulaskom u riznicu odnosno Muzej srpske pravoslavne crkve, obilazak Saborne crkve Sv. Nikole, zatim Katoličke crkve, Karlovačke gimnazije sa ulaskom u svečanu salu i spomen biblioteku, Magistrata - gradske kuće sa čijeg je balkona obnarodovana Srpska Vojvodina 1848. godine, potom Donje crkve, Bogoslovije Sv. Arsenija, fontane „Četiri lava”, Kapele mira itd.

  Patrijaršijski dvor

  Saborna crkva Sv. Nikole

  Katolička crkava


  Karlovačka gimnazija

  Magistrat - gradska kuća

  Donja crkva

  Bogoslovija - internat


  Fontana "Četiri lava"

  Kapela mira

Veoma zanimljiv grad koliko sam pronašao na internetu. Nisam nikada bio ali mislim da bi mi se svideo inače više volim male gradove. Hvala na detaljnim uputima Blu.

PATRIJARŠIJSKI DVOR
Ovo je po M. Kašaninu jedno od najlepših i najmonumentalnijih sakralnih zdanja, podignutih u Vojvodini tokom XIX veka. Sagrađen je na inicijativu patrijarha Georgija Brankovića, a po projektu čuvenog arhitekte Vladimira Nikolića između 1892 i 1894. godine.

Dvor predstavlja kombinaciju dva stila: baroknog (prizemlje) i pseudorenesansnog (sprat). Ima oblik ćiriličnog slova "Š", čiji srednji krak obrazuje malu kapelu posvećenu Sv. Dimitriju. Ikonostas ove kapelice oslikao je Uroš Predić 1898. godine.

Nekada je Dvor posedovao bogatu Mitropolijsku biblioteku, galeriju i riznicu, ali je tokom Drugog svetskog rata bio opljačkan, tako da je veliki deo ovog blaga završio u Zagrebu. Srećom, po završetku rata deo ovog kulturnog bogatstva je spasen i danas se nalazi u Muzeju Srpske pravoslavne crkve.

Odnedavno je otvorena Riznica Muzeja Srpske pravoslavne crkve u kojoj su smeštene ikone, crkvene knjige i bogoslužbeni predmeti iz pravoslavnih crkava sa tla istočne i zapadne Slavonije, Dalmatinskog Kosova i Srema.

Danas je Patrijaršijski dvor sedište Eparhije episkopa sremskog i ima status letnje rezidencija srpskog patrijarha.

   

   


   

 

ps.
Fotke sam napravila juče, 27.09.

SABORNA CRKVA SVETOG NIKOLE

Na mestu današnje Saborne crkve, u XVI veku se nalazila manja crkva, istom svecu posvećena. Mitropolit Pavle Nenadović je 1758. godine odlučio da se sruši stara crkva i da se na njenom mestu otpočne sa gradnjom nove Saborne crkve. Temelji su osveštani 07. maja 1758. godine, a prilozima mitropolita, naroda i manastira, ona je, po planu izrađenom u Beču, završena za četiri godine.

Saborna crkva je građena u baroknom stilu kao trobrodna katedrala. Na prednjem delu crkve ističu se dva velika zvonika i jedan mali između njih. Na prozorima se nalaze vitraži, rad nemačkih majstora, a iznad horske apside je veliki vitraž Sv. Nikole.

U oltarskom prostoru nalazi se veliki ikonostas koji su oslikali Teodor Kračun koji je tragično nastradao i Jakov Orfelin. Kračun je oslikao likove jevanđelista u uglovima kubeta i ikone u gornjem delu ikonostasa koje su obložene pozlatom 24-karatnog zlata. Jakov Orfelin je završio radove na ikonostasu. U dnu ikonostasa, sa desne strane, nalazi se prestona ikona Bogorodice sa Hristom, rad nepoznatih ruskih majstora iz XIV veka. U oltarskom delu smešten je sveti ćivot sa delom moštiju Sv. Arsenija Sremca, učenika Sv. Save i njegovog naslednika na arhiepiskopskom tronu. Između oltarskog dela i naosa postavljena su dva prestola – sa desne strane za patrijarha, a sa leve, za kralja ili prestolonaslednika.

Za vreme patrijarha Georgija Brankovića, poznati srpski slikar Paja Jovanović izradio je, po narudžbini samog patrijarha, nekoliko slika sa scenama iz Starog i Novog zaveta, kao i četiri kompozicije na kojima su predstavljeni događaji iz srednjevekovne srpske istorije.

 
 

ČESMA „ČETIRI LAVA”
Česma „Četiri lava” podignuta je 1799. godine u čast završetka izgradnje prvog gradskog vodovoda. Po predlogu vojnog inženjera Vangera dovedena je izvorska voda sa Čeratskog brega cevima od pečene gline. U početku se nalazila nešto bliže zgradi Magistrata, ali je izgradnjom nove gimnazije pomaknuta, da bi se oslobodio put prema Stražilovu.

Za ovu česmu vezana je i jedna interesantna priča koju uglavnom stariji Karlovčani kazuju svojim gostima – svako ko pije vodu sa ove česme, jednog dana će se vratiti u Sremske Karlovce i tu će se venčati.

Ova česma, kao motiv, nam je svima, uglavnom, poznata iz filma "Lajanje na zvezde".

   

Blu, svaka čast. Ja sam bio početkom juna. Renovirali su dvor i crkvu pa se nije moglo
unutra. Inače, to je prestonica Srpske kulture. Kad se nigde nije smelo pominjati srpstvo
i jezik, onde je opstajalo. Treba obići i videti lepotu Vojvodine sa Stražilova. Baciti pogled
na mora žita i ljubavi prema zemlji. Bez glupih, nepotrebnih pitanja, samo gledati...

Nekoliko puta sam bila u Karlovcima, sve ovo je, dakle, već viđeno, ali mene opet iznova oduševljava.
Imam još lepih fotki, nastavak priče sledi sutra!

I ja sam. I iznova se vraćam, ko zna zašto...
Možda zbog Kućerka u sremu i tamburaša, vrag će ga znati (Đole...)

Jedan od najlepših i meni najdražih gradova.

MAGISTRAT
Zgrada magistrata izgrađena je u periodu između 1808. i 1811. godine u neoklasicističkom stilu. Prvobitno je bila namenjena za potrebe garnizona u Petrovaradinskoj tvrđavi, ali je ustupljena slobodnom vojnom komunitetu Sremskih Karlovaca. Iznad balkona zgrade nalazi se grb grada Karlovaca.

U prostorijama magistrata nalazila se gradska uprava: gradsko veće i policija.

Najznačajniji događaj vezan za ovu ustanovu jeste proglašenje Srpskog Vojvodstva sa balkona ovog zdanja maja 1848. godine.

 

KAPELA MIRA
Na mestu gde se danas nalazi Kapela Gospe od Mira, nekada se nalazila mala brvnara. Ta kuća je ušla u evropsku istoriju događajem koji se odigrao u njoj krajem XVII veka.

Kraj Velikog bečkog rata (1683-1699) imao je završnu epizodu upravo u Sremskim Karlovcima. U ovom mestu sastali su se predstavnici zaraćenih strana – Austrija, Poljska i Venecija, sa jedne i Turska, sa druge strane, uz posredovanje Engleske i Holandije. Pregovori su trajali 72 dana, a baraka, u kojoj se odvijala mirovna konferencija imala je četiri ulaza, kako bi predstavnici sve četiri sile ušli istovremeno. U jednoj od prostorija odvijali su se sastanci za okruglim stolom, koji je tada prvi put upotrebljen u istoriji svetske diplomatije.

 

KARLOVAČKA GIMNAZIJA
Tokom XVIII veka pismenost u srpskom narodu je bila slabo raširena, izuzev kod sveštenika, kaluđera i imućnih ljudi. Takvo stanje primetili su ondašnji mitropoliti koji su često slali molbe austrijskom dvoru, sa namerom da se dozvoli osnivanje škola u Sremskim Karlovcima. Austrijski carevi nisu blagonaklono gledali na ove težnje, smatrajući da bi škole štetile vojničkom duhu Srba.

Dolaskom Leopolda II na habzburški presto, delimično se menja i politika austrijskih careva prema Srbima koji su živeli na ovom području. Ovakvu situaciju koristi mitropolit Stefan Stratimirović i dobija dozvolu od bečkog dvora da se osnuje gimnazija u Sremskim Karlovcima. Zahvaljujući angažovanju mitropolita i darežljivosti uglednog karlovačkog trgovca Dimitrija Anastasijevića Sabova, srpski narod dobio je prvu gimnaziju u svojoj istoriji.

Od školske 1852/53 u gimnaziju se, novim školskim programom, uvodi srpski jezik kao maternji jezik karlovačkih đaka.

Od 1873. godine Karlovačka gimnazija dobija pravo polaganja ispita zrelosti, ali samo uz prisustvo državnog školskog nadzornika. Od tada pa do 1918. godine gimnazija nosi ime „Srpska pravoslavna velika gimnazija karlovačka”.

Krajem XIX veka, po želji patrijarha Germana Anđelića, njegov brat, sremskomitrovački prota Stevan prikupio je 325.000 kruna u zlatu za podizanje novog zdanja Karlovačke gimnazije, čije je temelje osvetio patrijarh Georgije Branković 1890. godine. Projektant nove zgrade bio je mađarski arhitekta Đula Partoš, po čijoj zamisli je, mešavinom žute i crvene boje na fasadi, dočarano srednjevekovno crkveno graditeljstvo.

   

SPOMEN BIBLIOTEKA
Biblioteka Karlovačke gimnazije je najstarija školska biblioteka u Srba. Osnovana je iste godine kada i Gimnazija i danas poseduje oko 18.000 knjiga.

Darodavci ove biblioteke bili su uglavnom direktori Gimnazije, profesori, bivši đaci, dobrotvori, patroni, naučna društva i ustanove, knjižari i izdavači.
Među najvrednijim knjigama svakako spadaju fototipsko izdanje „Miroslavljevog jevanđelja”, „Četvorojevanđelje” iz Mrkšine crkve (1562), „Služabnik” Vićenca Vukovića iz 1554, zatim dela Zaharija Orfelina, prva izdanja Dositeja Obradovića, Vuka Karadžića, Branka Radičevića, „Istorija” Jovana Rajića i mnoge druge.

Koliko istorije na tako malom prostoru...

MUZEJ PČELARSTVA PORODICE ŽIVANOVIĆ

Porodica Živanović je osnovala Muzej 1968. godine na osnovu spomen zbirke koju je prikupio i organizovao profesor Karlovačke gimnazije i Bogoslovije Jovan Živanović (1814 – 1916), začetnik modernog pčelarstva kod nas. Zbirka sadrži preko 200 predmeta – dokumenata, fotografija, stručnih knjiga koje je napisao Jovan Živanović, raznih tipova košnica, od kojih posebno pleni pažnju košnica u obliku crkvice, i drugih brojnih alatki koje su se koristile prilikom rada oko pčela i proiuvodnje meda, polena, voska, propolisa, kao što su istresaljka, topionik za vosak, dimilica i drugo.

Pošto stalno pristižu novi predmeti koji svedoče o ljudskom bavljenju pčelama kroz istoriju, u planu je modernizovanje i proširenje stalne izložbene postavke. U ovaj Muzej, jedinstven u našoj zemlji, pored pčelara često navraćaju mladi ljudi, naročito učenici Karlovačke bogoslovije i studenti poljoprivrednih fakulteta u Novom Sadu i Zemunu.

 

VINOGRADARSTVO I VINARSTVO

Ovde se rađa najbolje grožđe i prave se najbolja vina u Sremu koja su se pila vekovima i stekla svetski glas. Prodavala su se dalje od Beča, po Češkoj i Poljskoj, Švajcarskoj, Moldaviji i Belgiji, a nalazila su se i u vinskoj karti na brodovima koji su iz Evrope saobraćali za Ameriku. Ima dosta pohvala tome vinu, ali najbolji je dokaz to što i danas u Beču postoji zaštićeno ime vina ružice pod nazivom „Karlovci tovajn”. Neprevaziđene su recepture karlovačkog bermeta i ausbruha, vina jedinstvenog i retkog ukusa u svetu. Danas se u Karlovcima i dalje čuva tradicija proizvodnje grožđa i vina. Naročitu slavu steklo je vino „Karlovački rizling”.

 

Vinski lagum porodice Živanović

Kad smo već kod Sremskih Karlovaca znam da je ranije tamo išao voz Romantika iz Beograd, bio je organizovan turistički obilazak Sremskih Karlovaca, jednodnevni izlet.
Ovaj grad ima bogatu istoriju i kulturu.

     
Sve u svemu lep gradić.